WAT MAAKT EEN GOEDE ESCAPE ROOM?

‘Wat was dít geweldig!’, ‘alsof ik in de Efteling stond!’, ‘applaus voor deze kamer, jemig!’, ‘hoe hebben jullie dit weten te creëren?!’ Zomaar wat zinnen die ik heb geroepen toen ik uit escape rooms kwam die mij compleet overrompelden.

Ik weet dat ik in een goede escape room ben geweest, als ik maar blijf ratelen tegen de host over hoe fantastisch de ervaring was. Dat ratelen gaat vervolgens verder tegen mijn teamleden, die elkaar uiteindelijk met een veelbetekenende blik aankijken. Zij leggen zich erbij neer dat we de hele avond zullen blijven praten over de kamer die we zojuist hebben gespeeld. Lief wel, dat ze dat accepteren. Ik speel escape rooms sinds 2019 en de teller staat op 110. Inmiddels heb ik ene vrij aardig beeld van welke elementen zorgen voor de ultiéme escape room ervaring. Ik vertel je er graag meer over.

Natuurlijk start ik met ‘de puzzel’. Ik wil het echter niet hebben over de kwaliteit van de puzzel, de soort puzzel of de moeilijkheidsgraad van de puzzel. Ik wil het hebben over het waaróm van de puzzel. Als ik in een escape room iets moet oplossen, dan dient de puzzel volkomen logisch te zijn op het moment dat het zich aandient. Sta ik in een restaurantkeuken en moet ik tomaten op een weegschaal leggen, dan denk ik helemaal niets. Maar sta ik in een verlaten kerncentrale met een hoge concentratie radioactiviteit om me heen (o nee!), dan is het toch wel gek als ik ineens tomaten op een weegschaal moet leggen. Je snapt wat ik bedoel. Zodra ik denk: ‘waarom doe ik dit eigenlijk?’, dan gaat er iets mis en word ik uit de flow gehaald.

In het verlengde hiervan: het gebruik van technologie staat niet per definitie gelijk aan een goede escape room. Een zwaar slot met ijzeren sleutel past veel beter bij een escape room met het thema ‘Middeleeuwen’ dan een elektronische cijfercode op de muur, toch? Een goede escape room geeft antwoord op vragen als: ‘waarom hangt dit hier?’, ‘waarom doe ik dit?’ en ‘waarom gebeurt dit nu?’

Misschien wel het belangrijkste element van een goede kamer: de host. Deze speelt zo’n belangrijke rol in de ervaring, dat het hier echt genoemd moet worden. Een host zorgt ervoor dat jouw team zo veel mogelijk in de flow blijft, door zo weinig mogelijk aanwezig te zijn. Gamehosts wil je niet horen of zien, want zij halen je in principe uit je beleving. Ze zijn namelijk geen onderdeel van het verhaal. Een gamehost moet letten op de tijd en de voortgang, maar moet ook weer niet te snel een hint geven. Echter, te laat een hint geven is ook weer vervelend, want dan is het team gefrustreerd. Dat wil je als gamehost ook voorkomen. Een goede gamehost weet precies wanneer er ingegrepen moet worden. Dat is trouwens in ons team soms best ingewikkeld: ik kan heel lang aan een puzzel werken zonder gefrustreerd te raken, maar een teamgenoot van mij heeft dat niet. Die wil graag veel eerder een hint. Succes voor de gamehost!

De afwerking van de kamer speelt een belangrijke rol in het creëren van sfeer en het vasthouden van het gevoel dat je echt even in een andere wereld bent. Losse draden zijn netjes weggewerkt, de verf is op een vakkundige wijze aangebracht en de juiste materialen zijn gebruikt om het decor neer te zetten. Als ik door een steeg loop en de muur is van baksteen, dan denk ik: ‘wow!’ Als ik door een steeg loop en de muur is van behang met een bakstenen patroon, dan realiseer ik me dit toch ook even. Dat maakt die escape room niet ineens slecht (zeker niet!), maar het doet wel afbreuk aan de beleving. Als je een ruimte binnenstapt en jij denkt: ‘wow, wat een decor!’, dan mag je ervan uitgaan dat er net zo veel aandacht aan de rest van de kamer is besteed en dat je te maken hebt met een goede escape room.

Licht en geluid vind ik heel belangrijk als het gaat om een goede escape room. Het draagt bij aan de sfeer van de kamer, maar het doet meer dan dat. Laat ik beginnen met het licht. Een goede escape room maakt slim gebruik van licht: het stuurt je als het ware door de kamer heen. Zie ik ergens in de hoek van een kamer een spot ergens op gericht? Dan kan het niet missen: daar moeten we iets mee. Sommige kamers gebruiken licht ook als subtiel hintsysteem; er gaat bijvoorbeeld ergens ineens een lampje flikkeren. Je krijgt dan een hint, zonder een hint te krijgen. Heel fijn is dat, want hierdoor blijf je lekker in de flow.

Geluid en muziek spelen ook een heel belangrijke rol. Mijn ervaring met geluid en muziek is dat je het pas merkt als het níet op orde is. Als het geluid bijvoorbeeld veel te hard staat. Of als de muziek suggereert dat het eindspel gaat beginnen, terwijl dat niet zo blijkt te zijn. Nog een voorbeeldje dan: als je de hint via de intercom niet verstaat, omdat het geluid juist te zacht staat. Bij een goede escape room ben je helemaal niet bezig met het geluid, omdat het op orde is.

Zoals altijd zijn er natuurlijk ook uitzonderingen. Als je Stay in the Dark hebt gespeeld, weet je waar ik het over heb. In die escape game was de muziek duidelijk aanwezig en werden we er zelfs door gestuurd. Dat maakte de ervaring zo intens dat ik soms nog steeds weleens ‘s nachts wakker schrik met dat deuntje in mijn hoofd.

Bij een goede escape room weet je wanneer je het einde van de kamer hebt bereikt. Er is geen enkele twijfel: je bent er. De goede kamers zorgen voor een ‘endgame’ met een intrigerende puzzel, een spectaculaire achtervolging of iets anders innovatiefs. We zijn uit brandende huizen gerend, zijn gevlucht in een vrachtwagen en hebben de wereld gered door een artefact op een altaar te plaatsen. Kijk, dan weet je dat het einde in zicht is.

Er zijn maar weinig kamers die een twist in zich hebben en die mij als speler écht hebben verrast. Dit zijn de next level kamers. De kamers die horen bij de top. Ik zal proberen uit te leggen wat ik bedoel met een twist, zonder spoilers te geven. Er zijn wat mij betreft twee soorten twists: de technologische twist en de verhaaltwist. Bij een technologische twist word je weggeblazen door de techniek in de kamer en zul je roepen dat het net een Efteling-attractie is. Denk aan ruimtes waar je al bent geweest, maar die volkomen veranderd blijken te zijn als je erin terugkomt.

De beste twist echter, vind ik de verhaaltwist. De kamers die dát doen, zijn zeldzaam. Dit zijn kamers die je een kant in het verhaal opduwen, maar aan het einde blijkt het tegenovergestelde waar te zijn. Je hebt iets totaal anders zitten doen dan je dacht en je had het helemaal niet door. Als je dát overkomt, dan heb je écht met een goede escape room te maken.

Laat je mailadres achter en we sturen je een berichtje als er een nieuw artikel verschijnt!