DARKFIELD

Ik weet niet meer precies wanneer ik er voor het eerst over hoorde, maar sinds dat moment stond een bezoek aan Darkfield hoog op mijn bucket list. Een rondreizend experiment dat op festivals over de hele wereld verspreid opduikt en nu neer zou strijken in Londen. Ik moest daarheen en hoewel ik geen geld en geen tijd had, boekte ik tickets. Soms moet je prioriteiten stellen.

Al sinds het begin van DarkPark ben ik op zoek naar wat ik nu precies wil maken. Dat gaat verder dan escape rooms, al probeer ik wel het fenomeen escape room op te rekken. Ik zie een escape room als een vorm van theater, maar in plaats van dat jij in een fluwelen stoel naar de acteurs zit te kijken, ben je in onze escape rooms zelf de hoofdrolspeler in het verhaal. Dat hoeft wat mij betreft niet altijd in een vastomlijnd kader te zijn. Als het aan mij ligt kan een escape room veel meer zijn dan wat we tot nu toe gezien hebben. Die zoektocht vind ik interessant. Hoe ver kun je gaan? Waar ligt de grens en op welk punt kun je met zekerheid zeggen dat iets géén escape room meer is?

In het kader van mijn onderzoek reis ik de hele wereld over om vormen van Immersive entertainment te bezoeken in de breedste zin van het woord. Dat kan dus gaan om escape rooms in het buitenland, een museum met interactieve elementen of een experimentele theatervoorstelling, maar in sommige gevallen (en daar hoop ik toch elke keer weer op) kom je iets tegen dat je nog nooit eerder hebt ervaren. Magisch is dat en soms zelfs geestverruimend. Ineens ontdek je iets waarvan je niet alleen nooit had gedacht dat het mogelijk was, maar wat ook je kijk op het leven fundamenteel verandert.

Dat zijn het soort ervaringen die ik ook wil creëeren, maar wat de ene persoon diep raakt kan voor een ander een oppervlakkige ervaring zijn en andersom. We zijn allemaal verschillend. We maken onze eigen reis, hebben onze eigen valkuilen, angsten, dromen, blokkades en triggers. En toch zijn er ook overeenkomsten. Bepaalde dingen raken iedereen, of in ieder geval een groot deel van de mensheid. Extreme gruwelijkheden, maar ook mooie dingen. Naar die dingen ben ik op zoek. Die kleine nuances in theater, escape rooms, entertainment, theatrale experimenten, bijzondere ervaringen, waar ieder mens gevoelig voor is. Ik zoek het geheim.

Dat geheim heb ik al vaak gevonden. Het is niet één geheim, het zijn kleine inzichtjes. Minuscule pareltjes waardoor je ineens voelt dat je hart open gaat. Die momentjes probeer ik te vangen en te vertalen naar de verhalen die ik zelf wil vertellen. Is dat stelen? Ik denk het niet. Mijn moeder heeft me vroeger weleens verteld dat alle kennis, wijsheid en inspiratie al bestaat, je hoeft je alleen maar open te stellen om het te kunnen ontvangen. Het is van ons allemaal, beschikbaar om te ontvangen wanneer we het nodig hebben. Zo bouwen we met elkaar door op wat anderen al ontdekt hebben en creëeren we steeds weer nieuwe vormen van eeuwenoude ideeën. Wat ik doe met DarkPark is niet uniek, de kennis en ideeën waren er al, maar de vorm waarin ik het giet is dat wel.

Dus daar liep ik dan, samen met mijn mooie vrouw Sanne, door een pikdonker park in Londen. Aan het eind van dat park wachtte een vinkje op mijn Bucket list, een bezoek aan Darkfield, en terwijl we ons een weg baanden door het donker, groeiden mijn verwachtingen, mijn hoop dat ik een nieuw pareltje zou gaan ontdekken.

Darkfield is een creatief gezelschap dat, net als ik, op zoek is naar nieuwe vormen van Immersive Theatre om mensen iets nieuws te laten ervaren, iets te laten voelen. Dat doen ze met geluid in gigantische zeecontainers. Iedere Darkfield container heeft een eigen thema, concept en verhaal. De enige overeenkomst is dat elke ervaring zich afspeelt in het pikkedonker en je dus volledig afhankelijk bent van wat je hoort. Er zijn geen acteurs, het speelt zich allemaal af in je eigen hoofd.

Sanne en ik naderden het einde van het donkere park en zagen door de boomtoppen heen al de lichtsnoeren en de contouren van de spierwitte zeecontainers die in een cirkel stonden. Ze vormden een soort binnenplaatsje met elkaar en in het midden stonden twee containers bovenop elkaar gestapeld. ‘DARKFIELD’ stond met grote slanke zwarte letters op de bovenste container. Daar werden de tickets verkocht, maar die had ik natuurlijk al lang. Ik liet nu niets meer tussen mij en mijn Bucket list vinkje komen!

Diezelfde zwarte letters stonden ook op de andere containers, zodat je direct kon zien bij welke Darkfield container je moest zijn: EULOGY, ARCADE, FLIGHT en COMA.

Het was koud, dat hielp niet, maar door de lichtsnoeren en de opgewonden spanning van iedereen die vol verwachting op het terrein stond te wachten op wat er zou gaan gebeuren, hadden we toch een festival gevoel.

Onze tickets werden gescand en we kregen een kaartje met daarop de naam van onze persoonlijke suite. EULOGY speelt zich namelijk af in een hotel. Op mijn kaartje stond Alzheimer, op het kaartje van Sanne stond Darkmoore. Vreemde namen voor hotelsuites. We liepen de, schemerig verlichte, zeecontainer in en bevonden ons in de kelder van het hotel. Twee lange rijen met rolcontainers stonden langs de wanden met daarin de namen die op onze kaartje stonden. Ik wist dat Sanne het spannend vond, dus schrok toen ik ontdekte dat ik haar aan het begin van de rij in een rolcontainer achter moest laten en zelf verder moest zoeken naar mijn eigen plek die zich helemaal achterin bleek te bevinden. Ik nam zittend plaats op het rooster. Naast me hing een koptelefoon. Ik zette hem op. Het licht ging uit. Ik was alleen.

‘Welkom bij Darkfield!’ zei ik tegen mezelf, ‘Kom maar op met dat spektakel! Blaas me maar van mijn schoenen! Voldoe aan mijn verwachtingen!’.

Het was stil. Het was donker.

Voor me klonken voetstappen. Een man begon me vragen te stellen en ik moest hardop antwoord geven in het microfoontje dat aan mijn koptelefoon zat. ‘Ben je een man of een vrouw?’, ‘Een man’, ‘Eet je weleens vis?’, ‘Ja’, ‘Ben je bang om te spreken voor een grote groep?’, ‘Nee’.

Plotseling fluisterde een stem in mijn rechter oor. Een vrouw. ‘Niet schrikken, ik ga je meenemen’. Terwijl de mannenstem door ging met vragen stellen, voelde ik hoe mijn rolcontainer naar achteren werd getrokken en weg werd gereden van de anderen en de vragen stellende man. Ik werd waarschijnlijk in een lift gezet, want ik hoorde een pling en deuren die dichtgingen. De vloer begon te trillen en de lift bracht me naar een diepere verdieping in het hotel. Een diepere laag in mezelf.

Wat volgde was een reis, samen met de fluisterende vrouwenstem, door de gangen van het hotel. Steeds keerden we terug naar de lift om nog een laag dieper te gaan.

Ineens merkte ik dat ik me zorgen begon te maken over Sanne, helemaal aan de andere kant in het pikkedonker, zonder te weten waar ze aan begonnen was. Hoe zou het met haar gaan? Zou ze de koptelefoon af gezet hebben en nu in haar eentje zitten wachten in het donker tot het voorbij was? Ik kon niet naar haar toe. Het was pikkedonker en we hadden duidelijke instructies gekregen om te blijven zitten. Ik moest me eraan overgeven.

Ik wil niet meer verklappen over het avontuur. De stem en de lift namen me mee naar steeds diepere lagen in mezelf en de antwoorden die ik gaf in de microfoon bleken keuzes te zijn die mijn reis bepaalden. Ineens ging het licht aan. Voor me zat een mevrouw die daar net zo van schrok als ik en zich duidelijk een beetje schaamde voor die ene seconde waarin ik haar ware zelf had gezien en zij de mijne, voordat we allebei snel ons masker weer opzette.

De rolcontainers stonden nog steeds op hun plek, netjes in een rij. Ik was nooit ergens anders geweest, het had zich allemaal afgespeeld in mijn hoofd.

Ik liep naar buiten en trof Sanne aan met een stralende blik die ik al een tijdje niet meer bij haar had gezien. Vol enthousiasme begon ze me vragen te stellen. ‘Werd jij ook meegenomen?’, ‘Moest jij ook in de lift?’, ‘Was het een man of een vrouw die je mee nam?’, ‘Wat had jij geantwoord? Kreeg je dat ook terug te horen aan het eind? Dat was grappig hè?!’. Sanne’s hartje was open gegaan! Ze had de koptelefoon niet afgezet, had niet in het donker zitten wachten tot het voorbij zou zijn, ze had een nieuw stukje in zichzelf ontdekt en ze straalde.

Ik niet. Ik weet dat dat niet is wat je hoopte te horen, maar voor mij was de ervaring anders geweest. Ik had jarenlang uitgekeken naar dit bezoek en me allerlei voorstellingen gemaakt van wat ik mee zou gaan maken, maar geen van die dingen was uitgekomen. Ik was in de valkuil van de verwachtingen getrapt. Ik was er niet open in gegaan en natuurlijk had de ervaring daardoor nooit kunnen voldoen aan wat ik gehoopt had. Stom! Bovendien had ik me zorgen zitten maken om Sanne. Onterecht, bleek achteraf, maar ja.

Gelukkig hadden we nog drie kansen.

Toen we na een kwartiertje blauwbekken in de kou de tweede Darkfield container instapten, troffen we een lange rij met Arcade machines aan. Je weet wel, van die grote kasten die je aantreft in gamehallen waar je ouderwetse spelletjes op kunt spellen zoals Pong, Packman of Prince of Persia. Gelukkig stond ik dit keer naast Sanne. Dat gaf een veilig gevoel. Om haar hoefde ik me in ieder geval geen zorgen meer te maken en bovendien had ik geleerd mijn verwachtingen buiten te laten en te focussen op wat er zou gaan gebeuren.

Ook dit keer kreeg ik een koptelefoon op. Het licht ging uit en ik werd gevraagd om met mijn handen, op de tast, de arcade machine te onderzoeken. Ik voelde een sleuf waarin een munt paste. Daaronder een bakje, zonder munt. Recht voor me bevond zich een knop. Als ik daarop drukte zou mijn antwoord ‘ja’ zijn. Niet drukken, betekende ‘nee’.

Opnieuw maakte ik kennis met de personages uit het avontuur. Een Western dit keer en mijn naam was Milk. Er werden me vragen gesteld en met de knop kon ik daar antwoord op geven. Na verloop van tijd viel er een munt in het bakje en had ik de keuze om die munt in de sleuf te gooien in ruil voor een revolver met één kogel, of niet. Ik deed het niet. Even later kreeg ik dezelfde keuze, maar dit keer was mijn munt een revolver en een heel pakje kogels waard. Dat was een betere deal! Ik merkte dat de antwoorden die ik gaf met mijn knop en de momenten waarop ik mijn munten inzette invloed hadden op het verhaal en met de teleurstellende vorige ervaring nog vers in mijn geheugen besloot ik er vol voor te gaan. Ik gebruikte mijn revolver om een corrupte politicus uit te schakelen, ik zoende innig met een vrouw (sorry Sanne) en in de finale schoot ik een onschuldig kind dood. Oef.

De lichten gingen aan. Sanne’s knop was verdwenen. De mijne niet, dus ik beschuldigde haar dat ze te hard gedrukt had en riep dat je respectvol om moet gaan met spullen (oude pijn van mijn ervaring met baldadige spelers die mijn escape rooms slopen), tot ik zag dat ongeveer de helft van alle arcade machines geen knop meer hadden. Die spelers hadden andere keuzes gemaakt, een ander avontuur beleefd en het resultaat was dat hun knop verdwenen was. Ik had een kind vermoord, hoe bont hadden zij het dan wel niet gemaakt als hen hun keuze vrijheid was ontnomen?

Sanne had opnieuw stralende oogjes. Het kind had ze niet gedood, maar meegenomen naar de snoepwinkel. De vrouw waar ik mee gezoend had? Daar was Sanne mee naar bed geweest.

Dit was de Darkfield container waar Sanne het meest tegenop zag. In de auto wordt ze al misselijk als ze niet zelf rijdt en in FLIGHT zouden de stoelen gaan bewegen…

Zodra we naar binnen stapten, waren we vergeten dat we in een zeecontainer stonden. We bevonden ons in een vliegtuig. Een écht vliegtuig. We gingen zitten (gelukkig weer naast elkaar), zetten inmiddels routineus onze koptelefoons op en gespten onze riemen vast.

Een stewardess verscheen op het display, of moet ik zeggen ‘twee’ stewardessen die elkaar afwisselden met de nodige glitches tussendoor. FLIGHT bleek namelijk een avontuur te zijn waarin er verschillende scenario’s mogelijk waren. Één scenario waarin het vliegtuig neer zou storten en (gelukkig) honderden scenario’s waarin we veilig zouden landen. Er was één probleem, we hadden dit keer geen invloed op het verhaal. Geen knop, geen microfoon, niets. We konden niets anders doen dan ons overgeven aan het duister en erop vertrouwen dat de piloot wist waar hij mee bezig was.

Het waren 20 intense minuten in het donker en ik kan me heel goed voorstellen dat sommige mensen na deze ervaring nooit meer in een vliegtuig durven te stappen, maar ik vond het gaaf!

Juist omdat ik geen keuzes hoefde te maken en me gewoon over kon geven aan wat me overkwam, was dit het Darkfield avontuur waar ik het meeste vergat dat het niet echt was. Ik zag zelfs al een beetje op tegen de echte vliegreis terug naar huis over twee dagen. Sanne vond dit de minst leuke van de vier. Niet omdat ze misselijk was geworden (dat was ze niet), maar omdat ze geen keuzes had mogen maken, geen invloed had gehad op het verhaal, op haar lot. Mensen zijn verschillend. Dingen worden anders ervaren. Je zou maar experience designer zijn en alle mensen dezelfde ervaring moeten geven. Succes…

De laatste van de vier. Ik had deze Darkfield show expres na FLIGHT gepland zodat Sanne, mocht ze wel misselijk zijn geworden, hier even zou kunnen bijkomen. Daar stond tegenover dat het thema van deze experience me wel een beetje zorgen baarde, maar ja, de deuren waren inmiddels achter ons gesloten. We konden niet meer terug.

We bevonden ons in een onderzoekscentrum. Links en rechts van ons bevonden zich lange rijen met stapelbedden, drie hoog. Met enige moeite wurmde ik mijn lange lichaam in een nisje en legde mijn hoofd op het netjes schoongemaakte, kunstleren kussen. Sanne was in een bed tegenover me gekropen, maar omdat we lagen, konden we elkaar niet zien. Ik zette de koptelefoon op en kreeg direct te horen dat ik mijn pil nog moest slikken. Een rood lampje ging aan op een klein, roestvrijstalen bakje dat aan de muur hing. Er lag een pil in. Een vrij grote pil. Soms moet je mensen gewoon vertrouwen, maar stel je nou toch eens voor dat het geen placebo was die daar in dat bakje lag. Fuck it, dacht ik. Ik gooide de pil achterin mijn keel en weg was ie.

Ik weet niet hoe lang ik daar gelegen heb en of ik wel de hele tijd wakker ben geweest, maar toen het licht weer aan ging voelde het alsof ik ontwaakte uit een levensechte droom.

Ik denk dat deze laatste ervaring het dichtste in de buurt kwam van de verwachting die ik had toen ik de eerste Darkfield container van de dag instapte. Hoewel ik wist dat het alleen maar geluid was wat ik hoorde, voelde het alsof er iemand bij me in de ruimte was. Het voelde echt. Ik was volledig opgegaan in de ervaring en was mezelf, al was het maar voor heel even, volledig vergeten.

Hè ja, laat ik nu nog even lekker droog gaan vertellen wat ik van mijn ervaring bij Darkfield vond. Mijn mening geven. Lekker kritisch zijn.

Nee, dat doe ik nou eens even lekker niet. Was deze ervaring wat ik ervan verwacht had? Nee. Lag dat aan de ervaring? Nee. Dat is de grootste les die ik hier (opnieuw) geleerd heb. Iedere ervaring is persoonlijk. Sanne was het meest geraakt door EULOGY. Ik het minst. Ik was het meest onder de indruk van FLIGHT. Sanne juist niet. We zijn allebei op andere momenten open gegaan en ook op andere momenten weer dicht en weer open. Soms samen, tegelijkertijd, soms allebei op onze eigen manier. Net als in het leven. We maken allemaal onze eigen reis. Dat is juist zo mooi.

Dank je wel Darkfield.

Inmiddels is Darkfield weer vertrokken uit Londen, op weg naar nieuwe verre oorden, maar ze komen vast nog weleens terug. Misschien zelfs dichter bij huis. Als je het leuk vindt om op de hoogte te blijven, is dit hun website: www.darkfield.org

Laat je mailadres achter en we sturen je een berichtje als er een nieuw artikel verschijnt!